Türkoloji araştırmaları enstitüsü

1992 yılında Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi bünyesinde Prof. Dr. Mekemtas MIRZAHMETOV’un girişimi ile Yesevitanuv İlmi Araştırmalar laboratuvarı açılmıştır. 1993 yılında bilimsel araştırma merkezi olarak yapılandırılan bu laboratuvar, 1993 yılından itibaren Kazakistan halklarının tarihini, edebiyatını, dilini ve manevi kültürel değerlerini araştırma enstitüsü olarak tekrar kurulmuştur.
1997-1999 yıllarında enstitü, Prof. Dr. A.Abuov tarafından yönetilen ‘Kazakistan Tarihi’ bölümü olarak faaliyetlerini devam etmiştir. Ve 2000 yılında, 18.12.2000 tarih 1/661 sayılı Türkoloji Araştırmaları Enstitüsü hakkında kararı ile ve Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi Senatosu’nun 23. 06. 2000 tarihli 4 sayılı kararıyla Türkoloji Araştırmaları Enstitüsü’nün çalışmaları yeniden başlatılmıştır.

Enstitü Müdürleri:

  1. 2001-2003 Prof. Dr. Mekemtas Mırzahmetov
  2. 2003-2007 Prof. Dr. Şakir İbrayev
  3. 2007-2008 Prof. Dr. Seytkali Maduvan
  4. 2008-2012 Prof. Dr. Dosay Kenjetayev
  5. 2013-2016 Prof. Dr. Kulbek Ergöbek
  6. Nisan 2016 – Eylül 2016 Prof. Dr. Mehmet Kutalmış
  7. Ekim 2016 – Aralık 2016 Dr. Orhan Kılıçarslan
  8. Aralık 2016 – Haziran 2017 Dr. Serdar Dağıstan
  9. Haziran 2017 – Haziran 2018 Prof. Dr. Mehmet Kutalmış
  10. Haziran 2018 – Kasım 2018 Dr. Ömer Küçükmehmetoğlu
  11. Kasım 2018 Dr. Serdar Dağıstan
Enstitü’nün amacı

Bilim ve eğitime dayanarak üniversitenin entelektüel ve yenilikçi potansiyelinin gelişimine katkı sağlamaktır.

Bilimsel çalışma alanları

Türk kültürünün ortak değerlerini karşılaştırmalı şekilde araştırmalar yaparak, Türk halklarının  tarihini, dilini ve edebiyatını, Türkoloji biliminin ortaya çıkış sürecini, arkeolojik bilimin oluşumunu, dil bağlarını, Türkoloji’nin kuramsal ve metodolojik açıdan bilim ve araştırma evrelerini ortaya koymaktır.

Türkoloji araştırma enstitüsü’nün faaliyetleri

Enstitü, Türk halklarının kültür, tarih, dil, edebiyat ve sanat çalışmalarını da dikkate almaktadır.

Enstitü’nün Faaliyetleri:

  • Enstitü, araştırma ve geliştirme çalışmaları için lojistik destek sağlayarak, keşifler ve geziler sunar;
  • Türk halklarının kültürel mirasının, tarihinin, etnografyasının, dilinin, dininin ve kültürel mirasının toplanması ve tanıtılması; tüm değerlerin kapsamlı bir şekilde incelenmesi;
  • Modern Türkoloji’nin güncel sorunlarını tanımlamak için iki yılda bir Uluslararası Türkoloji Kongresi düzenlenmesi;
  • İki ayda bir Uluslararası Türkoloji dergisinin yayınlanması ve etki faktörlü dergilerin seviyesine çıkarılması;
  • Uluslararası, ulusal, bölgesel, bilimsel ve teorik, bilimsel ve pratik konferanslara katılım sağlanması ve araştırma sonuçlarının sunulması;
  • Türkoloji’nin güncel meseleleriyle ilgili bilimsel bir tartışma alanının ve seminerlerin düzenlenmesi;
  • Yurt dışındaki araştırma enstitüleriyle temas kurulması; Türkoloji ile ilgili makalelerin ve materyallerin toplanması; Enstitü arşivlerinde bulunan Arapça-Farsça ve Türk lehçelerinde yazılmış el yazmalar üzerine çalışılması; Çağatay, Arap ve Fars dillerinde eski el yazmaları ve nadir eserlerin bilimsel bir tanıtımının hazırlanması;
  • Araştırma sonuçlarının yaygınlaştırılması için eserlerin yayınlanması ve dağıtılmasıdır.
Türkoloji araştırmaları enstitüsü çalışanlarının katılımıyla yapılan proje listesi
Proje adı Toplam tutarı, tenge Süre Fon kaynağı Proje yöneticisinin adı ve soyadı
1 «Тұран және Иран мәдени байланыстары» ҚР ҒТА Ұлттық орталығы мемлекеттік №0112РК01324 3 200 000

01.01.2012-31.12.2014

(36 ай)

ҚР БҒМ Ғылым комитеті Әбжет Б.С.
2 «ХХІ ғасыр: Түркі әлемінің мәдени байланысы, бірлігі және дамуы» ҚР ҒТА Ұлттық орталығы мемлекеттік №0112РК02607 6 000 000

01.01.2012-31.12.2014

(36 ай)

ҚР БҒМ Ғылым комитеті Мамбетов Қ.
3 «ХХ ғасыр басындағы түрік халықтар әдебиеті және Алашорда» 2093/ГФ4

 

12 000 000

01.01.2015-31.12.2017

(36 ай)

 

ҚР БҒМ Ғылым комитеті

 

 

Ергөбек Қ.С.

4 «Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша фольклорлық экспедиция ұйымдастыру: ел ішінде сақталған қолжазбаларды тізімге алу және халық мұрасын жинау» 3422/ГФ4

 

9 000 000

 

01.01.2015-31.12.2017

(36 ай)

 

ҚР БҒМ Ғылым комитеті

 

 

Әбжет Б.С.

5 Күлтегін жазба ескерткішінің жаңа қырлары 1 500 000

01.04.2015-31.03.2017

(24 ай)

Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті Бекжан О.
6 Түрік қағанаты тұсындағы түрік мифологиясының дамуы 1 500 000

01.04.2015-31.03.2017

(24 ай)

Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті Әбжет Б.
7 ХХІ ғасыр: Түркі әлемі эпостарындағы түркі халықтарының тарихы мен мәдениетінің біртұтастығы, ел бірлігі және дамуы 500 000

01.04.2015-31.03.2017

(24 ай)

Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті

 

Мәмбетов Қ.
8 Орталық Азия өркениеті негіздерінің ерекшеліктері 500 000

01.04.2015-31.03.2017

(24 ай)

Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті Әбушәріп С.
Türkolojinin güncel konularina ilişkin bilimsel bir konseyin oluşturulması amacıyla düzenlenen seminerler listesi

(2016-2017 eğitim yılı)

Seminer Konusu Seminerin sorumlusu
1 Türk dili ve milli dil özellikleri Dr. Ahmet KYMAZ
2 Muhtar Auezov’un Türk Dünyasına Yansımaları Dr. Ahmet Güngör
3 VІ–ХVІІ ғасырлардағы армян жазулы қыпшақ ескерткіштері: зерттелуі, проблемалары

Аға ғыл. қызметкер

Сейсенбай Құдасов

4 «Әділ Сұлтан» эпикалық жырының тілі Ф.ғ.к., доц.м.а Ержан Өмірбаев
5 ОҚО бойынша жинақталған қолжазбалар мен ауыз әдебиеті үлгілерінің маңыздылығы Ф.ғ.к., доцент Бақыт Әбжет
6 Түркия және Түркі әлемі Проф. др. Невзат Өзкан
7 «Қорқыт ата кітабы» және Түрік мәдениетінің негізгі факторлары» Доц. Др. Бекир Шишман
8 Ахмет Ясауи кесенесін зерттеу мен сақтау мәселелері Т.ғ.д., доцент Мұқтар Қожа
9

«Виртуальная библиотека культурного наследия среднеазиатских тюрков в письменных

источниках XIX века»  (доклад на русском язык)

Т.ғ.к., профессор м.а.

Эльмира АЛЬЖАНОВА

10 Жаңа дәуір түрік әдебиетіндегі ағымдар және олардың өкілдері Доц. Мюнире Кевсер Баш

 

2017-2018 eğitim yılı

Seminer Konusu Seminerin sorumlusu
1 Чувашский язык перед опасностью исчезновения: проблемы сбережения, документирования, изучения и развития (этюды по лингвистической экологии)

д.ф.н., проф. Н.И.ЕГОРОВ

(Чувашия)

2 Алтай көне түріктерінің тұрмыс-салтының сипаты

Ф.ғ.д., профессор

Тоқболат ЕҢСЕГЕНҰЛЫ

(Қазақстан)

3 Сохранение языковой и этнокультурной идентичности в эпоху глобализации

Ф.ғ.к., доцент

А.Н. БАЙТУОВА

(Қазақстан)

4 Зайырлылық – дін және мемлекет қатынасын реттеуші ұстаным.

Филос.ғ.д., профессор Д.КЕНЖЕТАЙ

(Қазақстан)

5 Түрік романы және қоғамдық әсерлері

доцент МУХАММЕД ХЮКЮМ

(Түркия)

6 Тілдік мұра және ұлттық өркениеттің даму негіздері

PhD доктор, доцент Э.АДИЛЬБЕКОВА

(Қазақстан)

7 Османлы түрікшесінің түрік тілі тарихындағы орны (тарихы, лексикологиясы, әдебиеті, жазушылары)

PhD доктор, доцент А.АВРУТИНА

(Санкт-Петербург)

8 Танзимат кезеңінен кейінгі түрік әдебиетіне әсер еткен әлеуметтік және саяси өзгерістер

Проф., доктор

МЕХМЕТ ЖАН ДОҒАН

(Түркия)

Türkoloji araştırmaları enstitüsü tarafından yayınlanan kitaplar listesi
  1. Түркістан тарихы мен мәдениеті. Ғылыми мақалалар жинағы. – Түркістан. 2000. -216 бет.
  2. Әбушәріп С. Түркістан тарихы (б.з.д. І мыңжылдықтың алғашқы жартысы). Алматы, «Білім», 2001. -105 б.
  3. Қазіргі заманғы түркология ғылымының өзекті мәселелері және алдағы міндеттері: (ҚР тәуелсіздігінің және Қ.А.Ясауи атындығы ХҚТУ-інің 10 жылдығына арналған І Халықаралық түркология конгресінің материалдары, Түркістан. 2002. –676 б.
  4. Мырзахметов М. Түркістан мен Тараз арасы. Түркістан, Тұран. 2002 ж. – 432 б.
  5. Құрышжанұлы Ә. Құтадғу білік. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2004. 555 бет.
  6. Нәжіп Ә. (Дайындаған Д.Сержан) Литературный язык мамлюкского Египта ХІҮ века. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2004. – 291 бет.
  7. Бердібай Р. Дәстүр қуаты. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2005. (18 баспа табақ).
  8. Керімұлы Ә. Ескі түркі жазба ескерткіштері. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2005. (18 баспа табақ).
  9. Ибраев Ш. Түркі халықтарының ортақ әдебиеті. Анкара, 2006. (50 баспа табақ).
  10. ІІ Халықаралық Түркология конгресінің материалдары. Қазіргі заманғы түркология: теориясы, практикасы және келешек міндеттері. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2006. (75 баспа табақ).
  11. Бердібай Р. Әдебиет сынының көкжиегі. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2006. (40 баспа табақ).
  12. Наджип Э.Н. (дайындаған Керімұлы Ә.). Регионы и этапы формирования тюркских письменных языков и литератур. Түркістан «Тұран» баспасы, 2007. – 276 б.
  13. Мадуан С., Шәлекенов У. Түркістан өлкесі халықтарының қарым-қатынастарының тарихы (ХҮІІ–ХІХ ғғ.). Түркістан «Тұран» баспасы, 2008. (25 баспа табақ).
  14. Әбжет Б.Түркі және Иран ертегілеріндегі мифологиялық кейіпкерлер. Түркістан «Тұран» баспасы, 2008. – 280 бет.
  15. Кенжетай Д. Иасауидің ізбасары Қажы Бекташ Уалидің мақалаты (Құрастырған және ред. басқарған Кенжетай Д. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2008. – 130 бет.
  16. Кенжетай Д. Қожа Ахмет Ясауи дүниетанымы. Алматы, «Арыс» баспасы, 2008. – 360 бет.
  17. Қазақ фольклорының типологиясы (Алғысөзін жазған Р.Бердібай). Ұжымдық ғылыми жинақ. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2009. – 376 бет. (23 б.т.).
  18. Қазақ әдебиетіндегі кітаби ақындар дәстүрі. Майлықожа Сұлтанқожаұлының 175 жылдық мерейтойына арналған халықаралық ғылыми-теориялық конференция жинағы. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2009. – 381бет.
  19. Historical personalities of the Turkic world (Түркі әлемінің тарихи тұлғалары). Ұжымдық еңбек. Түркістан, Тұран, 2009. – 340 бет.
  20. Бүгінгі Түркологияның өзекті мәселелері мен келешегі (ортақ тіл, тарих және әліппе). ІІІ Халықаралық Түркология конгресі материалдары. Түркістан, Тұран, 2009. – 734 бет.
  21. Қыдыр Т. Харазми. Махаббатнама (мәтін, транскрипция). Түркістан. «Тұран» баспасы. 2010.– 96бет.
  22. Қыдыр Т. Диуани хикмет (аударма, транскрипция, мәтін, сөздік). Түркістан, «Тұран» баспасы, 2010. – 400 бет.
  23. «Түркі жазба мәдениеті және Ахмеди Ысқақовтың тілдік мұрасы» атты Республикалық ғылыми-практикалық конференция жинағы. Түркістан: «Тұран» баспасы, 2011. – 154-бет.
  24. Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің 20 жылдығына орай өткізілген ІV Халықаралық Түркология Конгресі. Материалдар жинағы Түркістан, «Тұран». 2011. – 602 бет.
  25. «Ер Едіге және Алтын Орда мемлекеті тұсындағы билер институтының маңыздылығы» атты Тәуелсіздіктің 20 жылдығына орай А.Ясауи университетінің 20 жылдығына орай өткізілген халықаралық ғылыми-теориялық конф. Материалдары. Түркістан, «Тұран» баспасы. 2011. – 536 бет.
  26. Кенжетай Д. Қожа Ахмет Йассауи философиясы және оның түркі дүниетанымы тарихындағы орны. Монография. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2011. – 288 б.
  27. Э.Н.Наджип. (дайындағандар: Керімұлы Ә., Мұстафа А.). Тюркоязычный памятник ХІҮ-го века «Нахдж ал-Фарадис» и его язык: МКТУ им. Х.А.Ясави, – Туркестан, «Туран», 2012. – 448 стр.
  28. Керімбаев Е. Түркі филологиясына кіріспе. Оқу-әдістемелік құрал. Түркістан. «Тұран» баспасы, 2012. – 180бет.
  29. Керімбаев Е. Көне түркілер дүниетанымының эврестикалық мәні. Монография. – Түркістан: «Тұран», 2012. – 94 бет.
  30. Әбжет Б. Қазақтың «Жеті қағаны». Моноргафия. Оңтүстік Қазақстан облыстық мәдени мұра бағдарламасы аясында жарыққа шықты. Алматы, 2012. – 320 бет.
  31. Әбжет Б. Қарға батыр, Қырық қыз, Күлдарай. (қазақ дастандары) Монография. Оңтүстік Қазақстан облыстық мәдени мұра бағдарламасы аясында жарыққа шықты. Алматы, 2012. – 315 бет.
  32. Әбжет Б. Еңсегей бойлы Ер Есім. Черняев пен Әлімқұлдың соғысы. Монография. Оңтүстік Қазақстан облыстық мәдени мұра бағдарламасы аясында жарыққа шықты. Алматы, 2012. – 320 бет.
  33. Әбушәріп С. Этнос: табиғи және тарихи сипаты. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2012. – 227 бет.
  34. Кенжетай Д. Қ.А.Ясауи хикметтері (мәтін, транскрипция, аударма және ғылыми талдаулар), 2012. – 320 бет. ОҚО Мәдени мұра аясында жарияланды.
  35. Ергөбек Қ. Түрікстан жинағы. 5-кітап. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2013.
  36. Ергөбек Қ. Сарасөз (Әдебиеттану, сын әлемі). Алматы, «Қазақстан» баспасы, 2013.
  37. Ергөбек Қ. Қарасөз (Қазақ прозасы туралы толғаныстар). Алматы, «Ел-шежіре» баспасы, 2013.
  38. Ергөбек Қ. Бейсембай Кенжебайұлы: Өнегелі өмір. Алматы, «Қазақ университеті», 2013. – 360 бет.
  39. Жандарбек З. Насапнама. (Мәтін, транскрипция, аударма және ғылыми талдаулар), 2013. – 320 бет. ОҚО мәдени мұра аясында жарияланды.
  40. Еңсегенұлы Т. Көне түркі руна жазба поэзиясы ондағы философиялық жүйе және қазақ жырларымен өзектестігі. Көптомдық. Бірінші том, Енисей бойындағы көне түркі руна жазба өлеңдері, оған қазақ тайпаларының қатысы. Монография. Алматы: «Тоғанай Т» баспасы, 2013. – 324 бет.
  41. «Мәдени ықпалдастық және өркениеттер бірлігі» атты Ү Халықаралық түркология конгресінің баяндамалар жинағы. 19-20 сәуір 2013 ж. – Түркістан: Тұран баспасы. 2013. – 925 бет.
  42. Еңсегенұлы Т. Көне түркі руна жазба поэзиясы, ондағы философиялық жүйе және қазақ жырларымен өзектестігі. Көптомдық. Екінші том, «Ырқ бітіг» және қазақ, шығыс даналығы. Монография. Алматы: «Тоғанай Т» баспасы, 2014.– 240 бет.
  43. Еңсегенұлы Т. Түркі дүниесін зерттеп даңқы шықты (академик В.В.Бартольдтің шығармашылық жолы, азаматтық келбеті). Оқу құралы. Алматы: «Тоғанай Т» баспасы, 2014. –204 бет.
  44. Ергөбек Қ. «Дарасөз». Алматы, Қазақстан баспасы. 2014. 30 баспа табақ.
  45. Мәмбетов Қ. Шоқан Уәлиханов және Түркі әлемі. – Оқу құралы. Түркістан, «Қарахан» РБО, 2014. – 67 бет.
  46. Мәмбетов Қ. Түркі әлемінің көшбасшысы. – Оқу құралы. Түркістан, «Қарахан» РБО,2014. – 150 бет.
  47. Мәмбетов Қ. ХХІ ғасыр: Түркі әлемінің мәдени байланысы, бірлігі және дамуы. – Оқу құралы. Түркістан, «Қарахан» РБО, 2014. – 293 бет.
  48. Мәмбетов Қ. Ататүрік, М.Шоқай, М.Жұмабай – түркі әлемінің ұлы тұлғалары. – Оқу құралы. Түркістан, «Қарахан» РБО, 2014. – 101 бет.
  49. Әбушәріп С. Түркістан қозғалысы және оның тарихи көріністері. Алматы, «Ғылым», 2014. – 161бет
  50. Абушарип С.Салафитские течения в исламе. Учебно-методическое пособие. Астана: НИАЦ по вопросам религии, 2014. – 56 стр.
  51. Әбушәріп С. Түркістан қозғалысы және оның тарихи көріністері. – Алматы, «Ғылым», 2014. – 161 бет.
  52. Әбушәріп С. Түрік әлемі: тарихи-таным (ежелгі және ерте ортағасырлар дәуірі) оқулық, 2014. – 360 бет. Қ.А. Ясауи атындағы Қазақ-түрік халықаралық университеті Сенаты тарапынан (28 июнь 2014 ж. қаулысы бойынша) ұсынылды.
  53. Ергөбек Қ. Түрікстан. 6-кітап. Түркістан, «Тұран» баспасы, 2015. – 300 бет.
  54. Әбжет Б. Верования древних тюрков, отраженные в народной прозе (монография). Германия. LAP LAMDERT Academic Publishing. Saarbrucken, 2015. – 220 стр.
  55. Әбжет Б. Тұран және Иран байланыстары (көне бастаулар), 2015.
  56. Бекжан О. «Түркі күлбізік жазба ескерткіштері тілінің семиотика-семантикалық негіздері». Қ.А. Ясауи атындағы Қазақ-түрік халықаралық университеті Сенаты тарапынан (24 сәуір 2015 ж. қаулысы бойынша №5 хаттама) баспаға ұсынылды.
  57. Ергөбек Қ. Түрікстан – 7. Монография, «Тұран» баспаханасы, 2016. – 386 бет.
  58. Ергөбек Қ. Б.Кенжебайұлы және түрік халықтар әдебиеті. Монография, «Тұран» баспаханасы, 2016. – 272 бет.
  59. Бекжан О. Күлтегін жазба ескерткішінің жаңа қырлары. Монография. Түркістан, 2016. – 75 бет.
  60. Мәмбетов Қ. ХХІ ғасыр: Түркі әлемі эпостарындағы түркі халықтарының тарихы мен мәдениетінің біртұтастығы, бірлігі мен дамуы. Монография. Түркістан, 2016. – 70бет.
  61. Әбушәріп С., Заңәділұлы Н. Шығыс Түркістан Азаттық күресінің жетекшілері. Түркістан, «Тұран» баспаханасы, 2016.
  62. Әбушәріп С., Заңәділұлы Н. Ахмет Заки Валиди Тоган: өмір жолы, қоғамдық-саяси қызметі, ғылыми шығармашылығы. Түркістан, «Тұран» баспаханасы, 2016.
  63. Б.Әбжет, С.Боранбаев, Ж.Танауова, М.Шайхыстамова, М.Бақтыбаев. Қолжазба жинау және оны сақтаудың өзектілігі (Ұжымдық монография) Авторлар: –Түркістан, 2017. – 134 бет.
  64. Энциклопедиялық жинақ. Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша экспедиция материалдары. Түркістан, 2017. – 234 бет.
  65. Халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдарының жинағы. Түркістан және Түркология. Түркістан, 2017. – 578 бет.
  66. Халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдарының жинағы. Ел қазынасы – ескі сөз. Түркістан, 2017. – 186 бет.
  67. VІІ Халықаралық Түркология конгресі материалдарының жинағы. Жойылу қаупі бар түркі тілдері. Түркітанушы Р.Бердібай 90 жаста. І-ІІ кітап. 2017.

ENSTİTÜ MÜDÜRÜ

Serdar DAĞISTAN

MÜDÜR YARDIMCISI

Nurlan MANSUROV

Baş bilimsel personel

Bakıt ABJET

BAŞ BILIMSEL PERSONEL

Orazbek NUSKABAYEV

kıdemli bilimsel personel

Orınbay BEKJAN

KIDEMLİ BILIMSEL personel

Jupar TANAUOVA

KIDEMLİ BILIMSEL personel

Seysenbay KUDASOV

KIDEMLİ BILIMSEL personel

Madina MOLDAŞEVA

BİLİMSEL personel

Malike ŞAYHISTAMOVA

BİLİMSEL PERSONEL

Roza ESBALAYEVA

BİLİMSEL PERSONEL

Jalgas ASHATULI

GENÇ BİLİMSEL PERSONEL

Nöserbek ZANADİLULI